Mỹ-Nga cần khôi phục những trao đổi như thời Chiến tranh lạnh (VOA)

Tin tức: http://www.facebook.com/VOATiengViet, http://www.youtube.com/VOATiengVietVideo, http://www.voatiengviet.com. Nếu không vào được VOA, xin các bạn hãy vào http://vn3000.com để vượt tường lửa. Hoa Kỳ và Nga cần nhanh chóng tái triển khai đối thoại như dưới thời Chiến tranh lạnh để có thể ngăn chặn việc phổ biến vũ khí hạt nhân. Đây là kết luận của một báo cáo mới do Viện Quốc tế về Nghiên cứu Chiến lược chấp bút, vốn sử dụng các tài liệu tình báo mới được giải mật gần đây, hé lộ những trao đổi cá nhân quan trọng giữa hai quốc qua thù nghịch trong Chiến tranh lạnh, giúp duy trì Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân.

Tháng Tám năm 1977 tại sa mạc Kalahari của Nam Phi, vệ tinh do thám Soviet phát hiện ra quá trình chuẩn bị cho một vụ thử hạt nhân.

Ông Nick Redman thuộc Viện Quốc tế về Nghiên cứu Chiến lược nói: “Liên bang Soviet không có mối quan hệ ngoại giao với chế độ Phân biệt chủng tộc tại Nam Phi. Tuy nhiên, họ có trong tay tin tình báo cho rằng có một vụ thử hạt nhân sắp sửa diễn ra. Liên bang Soviet đã chấp nhận mạo hiểm chia sẻ thông tin tình báo này với phía Mỹ. Hoa Kỳ, với mối quan hệ ngoại giao với Pretoria, thực tế đã giúp nước này phát triển chương trình hạt nhân dân sự, tuy nhiên rõ ràng là không muốn Nam Phi tiến hành thử vũ khí hạt nhân.

Phía Nam Phi phủ nhận, nhưng tình báo Hoa Kỳ đã chỉ ra vị trí của bãi thử, và nhờ đó gây áp lực buộc Nam Phi từ bỏ kế hoạch của mình. Một đoạn video từ năm 1993 ghi lại hình ảnh các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) theo dõi quá trình quân đội Nam Phi phá huỷ cơ sở thử hạt nhân Kalahari.

Sự hợp tác giữa hai quốc gia đối nghịch trong Chiến tranh Lạnh, được dẫn dắt bởi Tổng thống Mỹ Jimmy Carter và Tổng bí Thư Soviet Leonid Brezhnev là một trong số nhiều dẫn chứng cho thấy Washington và Moscow hợp tác cùng ngăn chặn việc phổ biến vũ khí hạt nhân.

Ông Nick Redman cho biết: “Các mối quan hệ cá nhân rõ ràng là chìa khoá để xây dựng không chỉ hiệp ước cấm phổ biến vũ khí hạt nhân, mà còn là cả một thiết chế xung quanh nó. Việc có sự hợp tác thường xuyên giữa các chuyên gia kiểm soát vũ khí, và các nhà khoa học ở cả hai chính phủ … là đặc biệt quan trọng trong việc xây dưng thiết chế này.”

Phó Tổng thống Hoa Kỳ Lyndon Johnson phát biểu:

“Tôi cần nhấn mạnh rằng chúng ta sẽ làm mọi thứ có thể, tôi nhắc lại là mọi thứ có thể, với danh dự và lòng tự trọng, để cố gắng đạt được một thoả thuận.”

Đỉnh cao của các cuộc đối thoại này là Hiệp ước Chống phổ biến Vũ khí hạt nhân năm 1970. Tuy nhiên, nửa thế kỉ sau, các tác giả của bản báo cáo cho rằng mối quan hệ giữa Moscow và Washington đang tệ hơn bao giờ hết, kể từ cuộc Khủng hoảng Tên lửa Cuba tháng 10 năm 1962.

Ông Nick Redman nói: “Vậy nên, chính quyền hai bên cần đầu tư, tái xây dựng những hợp tác từng có, bởi những mối đe doạ thực tế vẫn còn đó. Vẫn đang có rất nhiều vũ khí hạt nhân không được bảo vệ đúng như những gì chúng ta mong muốn. Nguyên liệu hạt nhân thậm chí còn có số lượng lớn hơn.”

Nhiều người lo sợ về viễn cảnh một cuộc chạy đua vũ trang mới, khi mà Nga phát triển các loại vũ khí hạt nhân chiến thuật, còn Mỹ thì hiện đại hoá khả năng hạt nhân của mình.

Hiệp ước Cấm vũ khí Hạt nhân năm 2017 không được bất kì cường quốc hạt nhân nào tham gia, cho thấy một sự chia rẽ ngày càng tăng giữa các quốc gia sở hữu, và không sở hữu vũ khí hạt nhân, ông Redman cho biết.

Ông Nick Redman nhận định: “Trừ khi Mỹ Nga cùng bắt tay hợp tác, không thì sáng kiến giữa hai quốc gia, vốn là trụ cột của thiết chế cấm phổ biến vũ khí hạt nhân, sẽ nhanh chóng xói mòn.”

Bản báo cáo này thúc giục các nhà lập pháp của cả hai phía Nga và Mỹ, hãy học bài học từ lịch sử của cuộc Chiến tranh lạnh, bởi thế giới vẫn đang phải đối mặt với mối đe doạ nghiêm trọng từ vũ khí hạt nhân.

You may also like...